Perşembe, Mart 23, 2017

İstanbul'da Dört Mevsim No:2 Adalar'da Mimoza Zamanı

Perşembe, Mart 23, 2017

Daha önce şöyle demiştim: "Düşünün ki İstanbul'da yalnızca dört mevsiminiz kaldı." Düşünmek çok zor. Buna rağmen Eylül'den bu yana her sokağını yeniden geziyorum İstanbul'un. Eski lokantalarına, eski şekercilerine giriyorum, işim uzasa da vapurlar karşıya geçiyorum, yolumu İstanbul'a çeviriyorum. Aldığım her kitabın ilk sayfasına, tarihle birlikte hangi kitapçıdan aldığımı da yazıyorum. Anı biriktiriyorum. 

Size yaşadığınız Ulan İstanbul'da Canım İstanbul planlar

Burgazada'da Mimoza Zamanı

İstanbul'da Dört Mevsim No:2 Adalar'da Mimoza Zamanı

Mart'ın gelmesiyle mimozalar Adaları basmışken, hemen bir İstanbul planı yaptım. Adalardan Burgaz'ı seçtim. Sapsarı mimozaların arasında Sait Faik'e selam verdim. Siz de Mart'ı kaçırmayın. Hemen hafta sonu planınızı yapın. Yoksa Erguvan zamanını bekleyeceksiniz. 
Adalar'da Mimoza Zamanı hakkında, İstanbul'da Dört Mevsim yazılarımda feyz aldığım Cengiz Özdemir (@kulturistan) yazısına mutlaka bakın

Burgazada'da Ne Yapılır? 

1. Öncelikle sabah erken saatte vapura binin. Sabah çayınızı vapurda için. Her saat Bostancı'dan motor kalkıyor. 
2. Kahvaltı için yanınızda bir şey götürün, sahildeki kahvelerden birine girin. Sahilde güzel bir kahvaltı yapın. Ya da oturun bir yere, bir şeyler atıştırın. 
3. Ama midenizi doldurmayın. Ergün Pastanesinde milföy tatlısı alın. 
Ergün Pastanesi, milföy tatlısı
Ergün Pastanesi, milföy tatlısı, Foto: @ciddihendrix
4. Vaftizci Yahya (Ioannes Prodromos) Kilisesini görün. (@kulturistan alıntısı)
İskelenin hemen karşısında kocaman kilise Ayios İoannes Prodromos Kilisesidir. Vaftizci Yahya anlamına gelir. Bu kilisenin mimarı aynı zamanda Fener Rum Lisesinin yapan Nikolaos Dimadistir. 1894 depreminden sonra yapılmıştır. Kilisenin çok ilginç bir hikayesi vardır: Adalar Bizans devrinde birer sürgün yeri. 9. yüzyılda ikona taraftarı rahip Metodios çeşitli işkenceler gördükten sonra 834'te burada sürülür ve iki katille aynı mezar/hücreye konur. Toprak altında 2x2 metre boyutunda bir hücrede tam 7 yıl çile doldurur. Bir balıkçının verdiği balıklarla hayatta kalır. 842 yılına gelindiğinde son ikona karşıtı imparator Theofilos ölüp yerine karısı Theodora geçince Metodios affedilir ve hatta patrik ilan edilir. Metodiosun çile doldurduğu hücre bugün hala kilisenin Metodios patrik olduktan sonra bu hücrenin üzerine Vaftizci Yahya adına bir kilise yaptırılmasını ister ve Rum balıkçı köyüne armağan eder.
Ioannes Prodromos Kilisesi
Ioannes Prodromos Kilisesi

5. Sait Faik'in evini ziyaret edin. Bırakın Sait Faik size seslensin: Hişt hişt!
Sait Faik'in evi
Sait Faik'in evi

Üstelik Sait Faik Ağzından Burgaz Ada:


6. Kalpazankaya'ya yürüyün. 
Kalpazankaya hakkında (@kulturistan alıntısı): 
Adanın güzel köşelerinden biri Kalpazankaya'dır. İlk kalp paranın burada basıldığı söylenir. Gözden uzak bu yerde bir de standart balık lokantası vardır. Sahildekilerin de özellikle pazar günleri aşırı doluluktan hizmet kalitesi düşüyor; ancak mutlaka Sait Faik müzesi gezilebilir, uzun yürüyüşler yapılabilir, nefes yeterse tepedeki Hristos Manastırı ve Rum mezarlığı görülebilir. 
7. Kalpazankaya'ya ya da başka bir meyhanede bir öğlen rakısı için. Kalpazankaya Restoran'da iseniz rakının yanında şakşuka ve deniz börülcesi alın ve önceden rezervasyon yaptırın. 

Ada tarihi hakkında (@kulturistan alıntısı):
Burgaz kale demektir. Eski adı Antigoni olan adada, antik dönemden kalan bir kale Osmanlı devrine kadar ayaktaymış. Büyük İskender'in komutanlarından Antigonis MÖ 298 yılında inşa edilmiş.Adanın eski adı bu nedenle Antigonidir. Sait Faik'in adasıdır.
****

Burgazada olmaz mı? Ya Heybeliada? (@kulturistan alıntısı):

1. Heybeliadada Terk-i Dünya Kilisesine gidin. 
1894 depreminde yer ile yeksan olunca kartal yuvası misali kayalıkların tepesine inşa ediliyor. 64 olaylarında yağmalanıyor ve Kayserili Rahip Stilyanidis feci şekilde dövülüyor. Rahibin bu olaylara dayanamayıp öldüğü söyleniyor. Daha fazla bilgi ve görsel için: 
2. Hüseyin Rahmi Gürpınar evine gidin.
1944'te savaşın en zor günlerinde bu konakta yaşlı ve hasta bir adam olarak bugün vefat etti.Kışları çok üşüdüğü kesin Hiç evlenmemiş ve sürekli yazı yazıp dantel örmüştür. Dantelleri hala müzede sergilenir. 
3. Bahar aylarında Heybeliada Değirmenburnu'nda piknik yapın. 
***

Ya Büyükada? (@kulturistan alıntısı):

1. Mimoza zamanınızı geçirdiyseniz, 23 Nisan'da Büyükada'da Aya Yorgi'ye çıkın ve adak adayın.
2. Büyükada Rum Yetimhanesi görülesi yerlerden. Dünyada bir örneği daha yok. 50 yıldır boş içeri giremezsiniz; ancak etrafından görmek bile güzel. Enis Batur burasıyla ilgili bir risale yazmıştı.
Kumarhane niyetine açılıp yetimhane olan Avrupanın en büyük, Dünyanın ikinci büyük ahşap yapısı Büyükada Rum Yetimhanesidir. 5 katlı ve 206 odalı bu tesis Mimar Aleksandr Vallaury'nin elinden çıktı. 1898 yılında 50000 altına mal oldu. Ancak vesveseli Sultan Hamit bu gözden uzak tesiste kendisine karşı baĞzı odakların kumpas kuracağı fikrine kapıldı ve tesisin açılmasına izin vermedi. Bunun üzerine 50000 altına mal olan bu tesis 3700 altına büyük bir zararla patrikhaneye satıldı. Bu ödemeyi Rum banker Zarifi ailesinden hayırsever Eleni Zarifi yaptı ve bina patrikhaneye Rum yetim çocuklarının barınması ve eğitimi için bağışlandı; ancak burada ilginç bir ayrıntı var. Sultan Hamit otel olarak kurulmasına izin vermediği bu tesise kendi kasasından 146 altın bağışladı ve ayrıca her gün 7,5 okka et ve gerektiği kadar ekmeğin saray mutfağından karşılanmasını emretti. Emlak vergisinden de muaf tuttu. 1964 olaylarına kadar faal olan yetimhane o yıldan beri boş.Yani 51 yıldır Bugün hala durumu belirsiz. Zaten toplasanız İstanbul'da 2500 Rum ya var, ya yok. Bırakınız yetimi normal okullarda bile toplam öğrenci sayısı 3 haneli rakamlara ulaşamıyor. Buranın kendi kendine yıkılmasını beklemeden bir şekliyle kurtarılıp yeniden hayat bulması şart. 
3. Troçki'nin Büyükada'da kaldığı köşkü görün-ki son bienalin ana mekanlarından biriydi. Köşkün mimarı Dimadis'tir. Dimadis Fener Rum Okulunun da mimarıdır. Mimari benzerlik zaten kendini ele verir, Çankaya Caddesi üzerinde Hamlacı sokakta yer alır. 
Leon Troçki Ekim devriminin planlayıcısı üç kişiden biriydi. Lenin öldükten sonra Stalin'le girdiği iktidar mücadelesini kaybetti 1929'da İstanbul'a sürgüne yollandı, 4,5 yıl İstanbul Büyükada'da Arap İzzet Paşa köşkünde kaldı. En önemli eserlerini İstanbul'da yazdı. İstanbul'a ilk geldiği sıralarda Tokatlıyan Otelini kullanan Troçki otelin önünde bir aracın içinde. Kılık değiştirmiş Kızıl ordunun komutanı olarak Rusya'dan kovaladığı Beyaz Rusların çoğu İstanbul'daydı ve büyük risk altındaydı. Bu nedenle Büyükada'yı seçti. Mina Urgan Troçki ile nasıl karşılaştığını ve onun balıkçılık merakını Bir Dinozorun Anıları kitabında anlatır. Meraklısına... 
Troçki taraftarları tarafından çok sıkı korunuyor bir yandan da tüm dünyadaki taraftarlarını örgütlemeye devam ediyordu. 1933'te bu kabına sığmaz devrimci Türkiye'yi terk etti. Arap İzzet Paşa köşkü halen harap bir vaziyette ayaktadır. Bu harap köşke yıllar sonra giren bir İrlandalı fotoğrafçının sergisinde hala içeride kitaplar görünüyordu. Bu kütüphane ve kitaplar Troçki'ye mi ait bilmiyorum; ama burasının tıpkı Meksika'daki evi gibi müze olması gerekir. Troçki'nin Meksika'da katledildiği ev anısına uygun olarak müze oldu. Dünyanın dört bir yanından hayranları ziyaret ediyor. Bir Troçkist değilim; ama bu büyük devrimcinin yolunun İstanbul'dan geçmesi, en önemli eserlerini burada yazması bile benim açımdan önemlidir Onun anısına evinin müze yapılması için yıllar önce yazdığım bir yazı: Link burada 
***

Adalar için kitap önerileri:

#KitapÖnerisi:  Enis Batur - Hayalet
#KitapÖnerisi: Mina Urgan - Bir Dinazorun Anıları
#HikayeÖnerisi: Sait Faik - Hişt Hişt 
#KitapÖnerisi: Yalçın Tosun - Bir Peruk Gibi Hüzünlü (Sait Faik Hikaye Armağanı ile)
***
Not: Cengiz Özdemir (@kulturistan) alıntılarına olabildiğince müdahale etmedim. 

Adalar bende de bitmedi. Heybeliada var, Büyükada var.. Yazarken pek bi' hoşuma gitti. Bu hafta da başka bir adaya gideyim. Bir sonraki Canım İstanbul planında görüşmek üzere,
Utku

 İstanbul'da Dört Mevsim No:1 Ayvansaray - Fener - Balat Günü

0 yorum:

Yorum Gönder